DØDE TRÆER - EN HEL VERDEN AF LIV

Døde træer er fulde af liv

Når et træ dør, begynder et nyt liv. Det døde træ bliver levested og føde for blandt andet svampe, insekter og smådyr og er derfor vigtigt for naturens mangfoldighed. På skiltet kan du blive klogere på det liv, der gemmer sig i døde træer.

Under billedet kan du læse skiltets tekst på engelsk, arabisk, somalisk og tyrkisk.

English:

Dead trees – a whole world of life
Discover nature between the buildings

Green shieldbug
Habitat: Woodland floor and dead trees
Food: Flowers, thistles, elder and other plants
Fun fact: Gives off a strong smell when frightened – that's why it's also called a stink bug.

Longhorn beetle
Habitat: Larvae live inside dead wood
Food: Pollen and nectar from woodland plants
Fun fact: It looks like a wasp, but it cannot sting.

Woodlouse
Habitat: Dead wood or beneath stones
Food: Dead plants, decaying wood and small dead animals
Fun fact: A woodlouse is not an insect – it is related to crabs and shrimps.

Devil's coach horse beetle
Habitat: Under stones or dead trees
Food: Worms, larvae and slugs
Fun fact: When threatened, it raises its tail like a scorpion.

Zebra jumping spider
Habitat: Parks and urban areas
Food: Small insects such as flies and mosquitoes
Fun fact: Its black-and-white stripes make it look like a tiny zebra.

Ground beetle
Habitat: Dead trees and willow scrub
Food: Snails, larvae and other small insects
Fun fact: Many species have a beautiful metallic shine.

There is plenty of life inside dead trees
A dead tree lying on the ground may look lifeless, but it is full of life. When a tree dies, many small animals and fungi move in. Over time the wood becomes softer, making it easier for insects and other small creatures to dig tunnels and find shelter. Fungi and tiny animals work together to break the wood down.

They are nature's recycling team. As the wood slowly decays, it turns into nutrient-rich soil where new plants and trees can grow.

Some animals and fungi depend on dead trees to survive. They are an important part of biodiversity – the rich variety of life that helps keep nature healthy and in balance.

Dead trees also provide excellent hiding places. Mice often build nests beneath fallen trunks to stay warm and safe. Salamanders can spend the winter hidden inside old tree trunks or beneath them.

Give it a try!
Find a dead tree nearby and take a close look at the bark and cracks. How many small animals or fungi can you find?

Did you know?
Red wood ants build huge nests that can be up to 1.5 meters high, with an underground part that is just as deep.

:العربية
الأشجار الميتة – عالمٌ يعجّ بالحياة
اكتشف الطبيعة بين المباني

Green shieldbug

الموطن: أرض الغابات والأشجار الميتة

الغذاء: الأزهار، ورحيق النباتات، وشجرة البيلسان، ونباتات أخرى

هل تعلم؟ عندما يشعر بالخطر، يطلق رائحة قوية للدفاع عن نفسه، ولذلك يُعرف أحيانًا باسم "البقة ذات الرائحة".

Longhorn beetle

الموطن: تعيش يرقاته داخل الأخشاب الميتة

الغذاء: حبوب اللقاح ورحيق أزهار النباتات

هل تعلم؟ يشبه الدبور في شكله، لكنه لا يلسع.

Woodlouse

الموطن: تحت جذوع الأشجار الميتة أو الصخور

الغذاء: النباتات الميتة، والخشب المتحلل، والحيوانات الصغيرة الميتة

هل تعلم؟ قمل الخشب ليس حشرة، بل هو قريب من السرطانات والروبيان.

Devil's coach horse beetle

الموطن: تحت الصخور أو جذوع الأشجار الميتة

الغذاء: الديدان، واليرقات، والبزاقات

هل تعلم؟ عندما يشعر بالخطر، يرفع مؤخرة جسمه مثل العقرب ليبدو أكثر إخافة.

Zebra jumping spider

الموطن: الحدائق والمناطق الحضرية

الغذاء: الحشرات الصغيرة مثل الذباب والبعوض

هل تعلم؟ يتميز بخطوط سوداء وبيضاء تجعله يشبه حيوان الحمار الوحشي الصغير.

Ground beetle

الموطن: بين الأشجار الميتة وبالقرب من أشجار الصفصاف

الغذاء: الرخويات، واليرقات، والحشرات الصغيرة

هل تعلم؟ تمتلك أنواع كثيرة منه ألوانًا معدنية لامعة وجميلة.

الأشجار الميتة مليئة بالحياة

قد تبدو الشجرة الميتة وكأنها بلا حياة، لكنها في الحقيقة موطنٌ لمجموعة كبيرة من الحيوانات والفطريات.

فعندما تموت الشجرة، تنتقل إليها الحشرات الصغيرة والفطريات. ومع مرور الوقت يصبح الخشب أكثر ليونة، مما يسمح للكائنات الصغيرة بحفر ممرات تعيش وتختبئ فيها. وتعمل الفطريات والحيوانات الصغيرة معًا على تحليل الخشب.

إنها فريق إعادة التدوير في الطبيعة. فعندما يتحلل الخشب ببطء، يتحول إلى تربة غنية بالعناصر الغذائية تساعد النباتات والأشجار الجديدة على النمو.

تعتمد أنواع كثيرة من الحيوانات والفطريات على الأشجار الميتة للبقاء على قيد الحياة. وهي جزء مهم من التنوع الحيوي، الذي يساعد الطبيعة على البقاء صحية ومتوازنة.

كما توفر الأشجار الميتة أماكن آمنة للاختباء. فالفئران تبني أعشاشها غالبًا تحت الجذوع الساقطة، بينما تقضي السمندلات فصل الشتاء داخل جذوع الأشجار القديمة أو تحتها.

جرّب بنفسك!

ابحث عن شجرة ميتة بالقرب منك.

انظر جيدًا إلى لحائها والشقوق الموجودة فيها.

كم عدد الحيوانات الصغيرة أو الفطريات التي يمكنك العثور عليها؟

هل تعلم؟

يمكن لنملة الغابة الحمراء أن تبني عشًا يصل ارتفاعه إلى 1.5 متر.

كما يمكن أن يمتد الجزء الموجود تحت الأرض إلى العمق نفسه.

Soomaali:

Geedo dhintay – adduun ay nolol ka buuxdo
Soo ogow dabeecadda u dhexaysa dhismayaasha

Green shieldbug
Deegaanka: Dhulka kaynta iyo geedaha dhintay
Cuntada: Ubaxyo, yamaarug, geedka elder-ka iyo dhir kale
Ma ogtahay? Marka uu cabsado wuxuu sii daayaa ur xooggan, waana sababta loogu yeero stink bug.

Longhorn beetle
Deegaanka: Dirxigiisu wuxuu ku nool yahay gudaha alwaax dhintay
Cuntada: Manka iyo dheecaanka ubaxa ee dhirta kaynta
Ma ogtahay? Wuxuu u eg yahay xoon (wasp), laakiin ma qaniino.

Woodlouse
Deegaanka: Geedo dhintay ama dhagxaan hoostooda
Cuntada: Dhir dhimatay, alwaax qudhmay iyo xayawaan yaryar oo dhintay
Ma ogtahay? Woodlouse ma aha cayayaan. Waxay qaraabo la tahay carsaanyo iyo shrimp.

Devil's coach horse beetle
Deegaanka: Dhagxaan ama geedo dhintay hoostooda
Cuntada: Gooryaanno, dirxiyo iyo slugs
Ma ogtahay? Marka uu dareemo khatar, dabadiisa ayuu kor u qaadaa sida dabaqallooc.

Zebra jumping spider
Deegaanka: Beero iyo magaalooyin
Cuntada: Cayayaanka yaryar sida duqsiyada iyo kaneecada
Ma ogtahay? Xariijimaha madow iyo caddaanka ah ayaa ka dhigaya inuu u ekaado zebra yar.

Ground beetle
Deegaanka: Geedo dhintay iyo geedaha willow-ga agtooda
Cuntada: Qoolleyda yaryar, dirxiga iyo cayayaanka kale
Ma ogtahay? Noocyo badan ayaa leh dhalaal bir u eg oo aad u qurux badan.

Geedaha dhintay waxaa ku nool nolol badan
Geed dhintay oo dhulka yaalla wuxuu u muuqan karaa mid aan nolol lahayn, laakiin dhab ahaantii waxaa ku nool xayawaan iyo fangas badan.
Marka geedku dhinto, xayawaanno yaryar iyo fangas ayaa dega. Waqti ka dib alwaaxdu way jilcaysaa, taas oo u sahlaysa cayayaanka iyo noolayaasha kale inay qodaan marinno ay ku noolaadaan kuna dhuuntaan. Fangaska iyo xayawaanka yaryar waxay si wadajir ah u burburiyaan alwaaxda. Waxay yihiin kooxda dib-u-warshadaynta ee dabeecadda. Marka alwaaxdu si tartiib ah u qudhunto, waxay isu beddeshaa carro hodan ku ah nafaqooyin, taas oo u oggolaanaysa dhir iyo geedo cusub inay koraan. Xayawaanno iyo fangas badan ayaa ku tiirsan geedaha dhintay si ay u noolaadaan. Waxay qayb muhiim ah ka yihiin kala duwanaanshaha noolaha (biodiversity), kaas oo ka caawiya dabeecadda inay caafimaad qabto oo isu dheellitirnaato. Geedaha dhintay sidoo kale waxay bixiyaan meelo ammaan ah oo lagu dhuunto. Jiirarku waxay inta badan buul ka sameystaan jirridaha dhacay hoostooda si ay u helaan diirimaad iyo badbaado. Salamander-kuna wuxuu jiilaalka ku qaataa gudaha ama hoosta jirridaha geedaha duqoobay.

Adiguba isku day!
Raadi geed dhintay oo kuu dhow.
Si dhow u fiiri jilifkiisa iyo dildilaacyadiisa.
Immisa xayawaan yaryar ama fangas ayaad ka heli kartaa?

Ma ogtahay?
Qudhaanjada cas ee kayntu waxay dhistaa buullo waaweyn oo gaadhi kara 1.5 mitir oo dherer ah. Qaybta dhulka hoostiisa ku jirta ayaa sidoo kale gaadhi karta qoto dheer oo la mid ah.

Türkçe:

Ölü Ağaçlar – Yaşamla Dolu Bir Dünya
Binaların Arasındaki Doğayı Keşfedin

Green shieldbug
Yaşam alanı: Orman zemini ve ölü ağaçlar
Beslenme: Çiçekler, bitki özsuyu, mürver ağacı ve diğer bitkiler
Biliyor muydunuz? Tehlike hissettiğinde kendini korumak için güçlü bir koku salgılar. Bu yüzden bazen "kokulu böcek" olarak da bilinir.

Longhorn beetle
Yaşam alanı: Larvaları ölü ağaçların içinde yaşar.
Beslenme: Polen ve çiçek nektarı
Biliyor muydunuz? Görünüşü eşek arısını andırır, ancak insanları sokmaz.

Woodlouse
Yaşam alanı: Ölü ağaçların veya taşların altında
Beslenme: Ölü bitkiler, çürüyen odun ve ölü küçük hayvanlar
Biliyor muydunuz? Woodlouse bir böcek değildir. Yengeç ve karideslerle akrabadır.

Devil's coach horse beetle
Yaşam alanı: Taşların veya ölü ağaçların altında
Beslenme: Solucanlar, larvalar ve sümüklü böcekler
Biliyor muydunuz? Tehlike hissettiğinde kuyruğunu akrep gibi yukarı kaldırarak kendini daha büyük ve korkutucu gösterir.

Zebra jumping spider
Yaşam alanı: Bahçeler ve şehirler
Beslenme: Sinekler ve sivrisinekler gibi küçük böcekler
Biliyor muydunuz? Siyah ve beyaz çizgileri sayesinde küçük bir zebrayı andırır.

Ground beetle
Yaşam alanı: Ölü ağaçların arasında ve söğüt ağaçlarının yakınında
Beslenme: Salyangozlar, larvalar ve diğer küçük böcekler
Biliyor muydunuz? Birçok türü metalik parlaklığa sahip çok güzel renklere sahiptir.

Ölü ağaçlar yaşamla doludur
Yerde duran ölü bir ağaç ilk bakışta cansız görünebilir. Oysa aslında birçok hayvan ve mantar için önemli bir yaşam alanıdır. Bir ağaç öldüğünde, küçük hayvanlar ve mantarlar ona yerleşir. Zamanla odun yumuşar ve böcekler ile diğer canlılar içinde tüneller açarak yaşamaya başlar. Mantarlar ve küçük hayvanlar birlikte odunu parçalar. Onlar doğanın geri dönüşüm ekibidir. Odun yavaş yavaş çürüdükçe, besin açısından zengin toprağa dönüşür ve bu da yeni bitkilerin ve ağaçların büyümesine yardımcı olur. Birçok hayvan ve mantar hayatta kalabilmek için ölü ağaçlara ihtiyaç duyar. Bu canlılar, doğanın sağlıklı ve dengeli kalmasına yardımcı olan biyolojik çeşitliliğin önemli bir parçasıdır. Ölü ağaçlar aynı zamanda güvenli saklanma yerleri sağlar. Fareler yuvalarını genellikle devrilmiş kütüklerin altına yapar. Semenderler ise kışı yaşlı ağaç gövdelerinin içinde veya altında geçirir.

Siz de deneyin!
Yakınınızda ölü bir ağaç bulun.
Kabuğunu ve üzerindeki çatlakları dikkatlice inceleyin.
Kaç farklı küçük hayvan veya mantar bulabilirsiniz?

Biliyor muydunuz?
Kırmızı orman karıncası, 1,5 metre yüksekliğe ulaşabilen büyük yuvalar yapabilir.
Yuvanın toprak altındaki kısmı da neredeyse aynı derinliğe ulaşabilir.