Somali
Geedaha Byparken
Soo ogow dabeecadda u dhexaysa dhismayaasha
Scots pine
Deegaanka: Dhulka geedaha yar yar leh, bacaadka xeebaha, kaymaha furan iyo jardiinooyinka
Xaaladaha uu ku fiican yahay: Meel bannaan iyo qorrax badan
Ma ogtahay? Scots pine-ku wuxuu noolaan karaa in ka badan 500 sano. Jiliftiisa casaanka u dhow waxay ka muuqataa qaybta sare ee jirridda.
Ash
Deegaanka: Kaymaha, hareeraha harooyinka iyo dhulka qoyan
Xaaladaha uu ku fiican yahay: Meel bannaan iyo qorrax badan
Ma ogtahay? Geedka ash-ku wuxuu soo saaraa abuur baallo leh. Markay dhacayaan waxay u wareegaan sida diyaarado yaryar, dabayshuna meel fog ayay u qaaddaa.
Oak
Deegaanka: Kaymaha, jardiinooyinka iyo dhulka bannaan
Xaaladaha uu ku fiican yahay: Qorrax ama hoos yar
Ma ogtahay? Geedka oak-ku wuxuu noolaan karaa in ka badan 1,000 sano. Hal geed oo oak ah ayaa hoy u noqon kara boqolaal nooc oo cayayaan, shimbiro iyo fangas ah.
Maple
Deegaanka: Kaymaha, jardiinooyinka, beeraha iyo magaalooyinka
Xaaladaha uu ku fiican yahay: Qorrax ama hoos yar
Ma ogtahay? Abuurka maple-ka waxaa badanaa loo yaqaan "helicopters", sababtoo ah wuxuu ku wareegaa hawada marka uu dhacayo, isagoo dabayshu meel fog gaadhsiin karto.
Beech
Deegaanka: Cidhifyada kaymaha, xayndaabyada, jardiinooyinka iyo beeraha
Xaaladaha uu ku fiican yahay: Qorrax ama hoos yar
Ma ogtahay? Beech waa mid ka mid ah geedaha xayndaabka loogu isticmaalo Denmark. Si joogto ah ayaa loo jari karaa iyadoo aan waxyeello soo gaadhin.
Geeduhu way xoog badan yihiin marka ay wada koraan
In ka badan 80 nooc oo geedo ah oo ka kala yimid daafaha dunida ayaa ka baxa Byparken. Wadajir ayay u matalaan qowmiyadaha kala duwan ee deegaanka ku nool. Geedaha qaar waa waaweyn oo da' weyn, qaar kalena waa yaryar oo cusub. Mid kastaaba wuxuu door muhiim ah ka qaataa abuurista deegaan dabiici ah oo hodan ah, sida dadka halkan ku nool oo kale. Inkasta oo ay yihiin noocyo kala duwan, geeduhu way iskaashan karaan. Geedaha xooggan waxay caawin karaan kuwa daciifka ah iyagoo wadaaga biyaha iyo nafaqooyinka iyada oo loo marayo shabakad ballaadhan oo xididdo ah oo dhulka hoostiisa mara. Sida geedaha oo kale, dadkuna way ka xoog badan yihiin marka ay wada shaqeeyaan oo ay is daryeelaan. Markaan iskaashanno oo aan ilaalinno deegaanka nagu hareeraysan, waxaan abuurnaa meel uu qof walba ku kori karo kuna horumari karo. Geeduhu sidoo kale waa hoy ay ku nool yihiin xayawaanno badan. Shimbiruhu waxay buullo ka dhistaan laamahooda, halka cayayaanka iyo noolayaasha kale ee yaryar ay ku nool yihiin jilifta hoosteeda, xididdada dhexdooda iyo ciidda ku wareegsan jirridda. Kayn caafimaad qabta waxaa ku wada nool dhir iyo xayawaan noocyo badan leh. Kala duwanaanshahan waxaa loo yaqaan kala duwanaanshaha noolaha, wuxuuna ka caawiyaa dabeecadda inay caafimaad qabto oo isu dheellitirnaato.
Sidee ku ogaan kartaa in geedku caafimaad qabo?
Geed caafimaad qaba si fudud ayaa loo garan karaa.
Xilliga xagaaga wuxuu leeyahay caleemo cagaaran oo cusub, jirrid adag iyo jilif caafimaad qabta.
Laamihiisu si siman ayay u fidsan yihiin, geedkuna si adag ayuu dhulka ugu taagan yahay.
Sannad kasta wuxuu noqdaa mid wax yar ka dheer kana ballaaran.
Haddii geedku u muuqdo mid xooggan oo caafimaad qaba, waxay ka dhigan tahay inuu si wanaagsan u korayo.
Maxaa ka dhacaya dhulka hoostiisa?
Dhulka hoostiisa, xididdada geeduhu waxay la midoobaan fiilooyin aad u yaryar oo fangas ah, kuwaas oo loo yaqaan mycorrhiza.
Wadajir ayay u sameeyaan shabakad weyn oo dhulka hoostiisa ah.
Shabakaddan dhexdeeda geedaha iyo fangasku way iska caawiyaan. Geeduhu waxay fangaska siiyaan sonkor ay sameeyaan inta lagu jiro sawir-qaadashada (photosynthesis), halka fangaskuna ka caawiyo geedaha inay ciidda ka nuugaan biyo iyo nafaqooyin.